Культура

2008с. сыл агарыгар культура тэрилтэлэрин ыыппыт
улэлэрин отчета

     Билигги кэмгэ «Тыа сирин социальнай-экономическай сайдыыта» 2008-2011сс., Саха республикатын норуоттарын культурнай-духуобунай сайдыыларыгар усулуобуйаны тэрийии, Олонхону уйэтитии, уорэтии уонна тар5атыы государственнай программаларынан улэ барар. Ону таhынан 2008-2011сс. «Сайдыс» улуустаа5ы целевой программа бигэргэтилиннэ. Олохтоох бэйэни салайыныыга оройуоyнна, нэhилиэктэргэ культура эйгэтигэр нормативнай-правовой база тэриллэригэр yлэ барар.

	Культура тэрилтэлэрэ	Штатнай ед.	Урдук уорэхтээ5э	Орто анал уорэхтээ5э	Орто саас
1	сыннньалан кииннэрэ	142	32	50	35
2	Киин библ.ситим	52	21	7	40
3	О5о муз. школата	30.5	9	13	39
4	Музей	8	3	1	45
5	Бухгалтерия	3	3		32
6	Уопсайа	235.5	68	71

     Олохтоох бэйэни салайыныы сокуонугар соп тyбэhиннэрэн, нормативнай-правовой механизмнар олоххо киириилэригэр муниципальнай оройуон таhымыгар юридическэй сирэй статуhун ылан кииннэммит библиотечнай ситим, А.А.Саввин аатынан история уонна этнография музея, культура управлениетын информационнай-методическай киинэ, А.А. Посельская аатынан Дириyнээ5и, А.П.Гоголев аатынан Чурапчытаа5ы о5о музыкальнай оскуолалара, Мугудай, Сылан, Кытаанах, Чыаппара, Хатылы, Хоптого, Чакыр, Айыллаан СК, yлэлииллэр.
Сокуонга оло5уран культура тэрилтэлэригэр МТ баhылыктара yбy-харчыны тыырыыга маннык хайысхаларга оло5уран yлэлэhэллэр:

  традиционнай уус-уран норуот айымньытын сайыннарыыга

  нэhилиэннэ сынньалагын тэрийиигэ усулуобуйаны огоруу (МТБ)

  нэhилиэнньэни кинигэнэн хааччыйыыга кoмолоhоллор (сурутуу)

  музей сыаннастырын, памятниктарын корyyгэ-харайыыга

     2007с. Тохсунньу 10 кyнyгэр Улуус мунньа5ын 51 сессиятын 364 №-дээх уураа5ынан 31.12.2005с 199 №-дээх ФЗ 3, 29 ст. оло5уран «О внесении изменений в отдельные законодательные акты РФ в связи с совершенствованием разграничения полномочий» уонна 06.10.2006с 131 №-дээх ФЗ 15 ст. 3, 4, ч. Оло5уран «Об общих принципах организации местного самоуправления РФ» уонна Чурапчы улууhун МТ устаабыгар оло5уран 2008с. хардарыта yлэлэhиигэ былаан ылыллан yлэ огоhуллар. 29.04.2008с 148 №-дээх МТ дьа»алынан экспертнэй совет тэриллэн yлэлии олорор. Кэлин 2005с. тыа сирин культуратын эйгэтигэр тус сыаллаах программа yбyлээhинигэр киирсэн 2008с. республиканскай гранторвай поддержкаттан

  Республикаттан, «Ай» народнай студия - «Туос тyhyлгэтэ» норуот маастардарын ыhыа5ар - 20 тыh.солк.;

  Информационнай-методическай киин - «Предков наших светлое дыхание…» кинигэ таhаартарыытыгар - 136 тыh.солк.;

  Чыаппара СК - олонхону туруорууга - 100 тыh.солк.;

  Хоптого СК - олонхону туруорууга - 100 тыh.солк.;

  Кииннэммит библиотечнэй ситим – олонхо5о - 100 тыh.солк.;

  Информационнай-методическай киин - «Олонхо ыhыа5ын иhитэ» - 50 тыh.солк. Граны ылары ситистилэр

     Барыта 1,224 тыh.солк. yп республикаттан кэллэ. Чурапчы улууhун культуратын тэрилтэлэрэ кэнники 3 сылга республикаттан yбy-харчыны ылыыга, ыытыллар мероприятиеларга инникилэр кэккэлэригэр сылдьар.

     Бэс ыйын 10 кyнyгэр экспертнэй совет кoрyyтyнэн 50 проектан 20 проега республика5а ааста.
2008с. мероприятиелары хардарыта yбyлээhиггэ 480 тыh.солк. коруллубутyттэн билигги туругунан 324 200 солк. yп корyлyннэ. Ол иhигэр нэhилиэхтэринэн обyгэм yйэлээх yгэhин утумнаан» драмколлективтары корyy фестиваля - 100 тыh.солк. «Сайдыс» целевой программаттан yбэ кэлиэхтээ5э корyллэ илик.
- 1 миэстэ Чакыр СК, директор Оконешникова В.И.
- 2 миэстэ Хайахсыт СК, Герасимов В.П.
- 3 миэстэ Болугур СК, Дьячковская С.Д.
     «Тyолбэ олонхо» улуустаа5ы олонхону толорооччулар конкурстара, Хоптого СК – 8 тыh.солк.; Республиканскай спортивнай бальнай yнкyy турнира «Виват-2008» - 10 тыh.солк. Дирин ДМШ; Улуустаа5ы «Мисс Чурапча-2008», «Айыллаан» СК - 10 тыh.солк.; «Я рисую олонхо» эдэр художниктар конкурстара, картиннай галерея – 5 тыh.солк.; О5о yнкyy коллективын конкурса «Маралаайы оhуордара», Мугудай СК - 6 тыh.солк.; Театрализованнай композиция «Кyн Дьоhогой о5ото», Чыаппара СК – 30 тыh.солк.; Спектакль «Алампа, Алампа…», «Айыллаан» СК - 15 тыh.солк.; Олонхону толорооччулар фестиваллара «Сааскы кылы»ахтар», Хайахсыт – 8 тыh.солк.; Булчуттар слеттара «Кэниэдэ сонордьуттара», Соловьев СК - 10 тыh.солк.; Библиогрфическай указателлэри таhаартарыы Сэhэн Боло – 70 сааhа, Саха биллиилээх тренерэ Д.П.Коркин - 80 сааhа, Кииннэммит библиотечнай ситим - 6 тыh.солк.; Кyннyк Уурастыырап «Тойон Дьа5арыма» олонхотун туруоруу, Дирин народнай театра – 19 800 солк.; Улуустаа5ы о5о айымнньытын корyy «Алаас сибэккилэрэ», ИМЦ - 10 тыh.солк.; Улуус ы»ыа?ын тэрийэн ыытыы 57 тыh.солк. уо.д.а.
     Чурапчы улууьун историятын музейа бала5ан ыйыгар улэ5э киирдэ. Хайахсыт нэьилиэгэр аатырбыт олонхоьут И.Г.Тимофеев-Теплоухов 140 сылын корсо олонхо дьиэтэ улэ5э киирдэ. 2008с. Культура уонна духовность киинин, Чыаппара, Хопто5о сынньалан кииннэригэр капитальнай ремонт ыытыллара былааннанар. Арыылаах сынньалан киинэ капитальнай ремона бутэн сана сылга улэ5э киирэрэ былааннанар. РФ сокуонугар соп тубэьиннэрэн 2009 сылга нормативнай правовой докумуоннары ылыныыга поселениялары кытта улэлэьэргэ ИМЦ тэрийиитинэн 7 нэьилиэк баьылыктара инновационнай поселения5а киирэн улэлииргэ собулэьэн докумуоннар улуус мунньа5ар, баьылык сэбиэтигэр Илии баттаьарга бэлэмнэннилэр.